Vang hồng

Vang hồng (rosé) là vang tĩnh làm từ nho vỏ sẫm nhưng chỉ cho nước nho tiếp xúc với vỏ trong thời gian ngắn, thường vài giờ, nên vang có màu từ hồng phấn đến hồng cánh sen và rất ít tannin. Nó nằm giữa vang trắng và vang đỏ: làm từ nho đỏ như vang đỏ, nhưng được lên men và uống như vang trắng. Độ cồn thường gặp 11,5–13,5%. Phần lớn vang hồng là vang khô.

Cách làm và đặc điểm

Có ba cách làm chính. Cách thứ nhất là ép trực tiếp: nho đỏ được ép ngay, màu chỉ thấm nhẹ trong lúc ép, cho vang rất nhạt màu, kiểu thường gặp ở Provence. Cách thứ hai là ngâm vỏ ngắn: để nước nho nằm cùng vỏ từ vài giờ đến khoảng một ngày rồi tách ra lên men như vang trắng, cho màu đậm hơn. Cách thứ ba là saignée (rút bớt): trong lúc làm vang đỏ, rút một phần nước nho đã ngả hồng ra lên men riêng; vang đỏ còn lại sẽ đậm hơn.

Pha vang đỏ với vang trắng để ra vang hồng bị hạn chế ở châu Âu. Điều 8 Quy định EU 2019/934 cấm pha vang trắng với vang đỏ không có tên gọi xuất xứ (PDO/PGI) để làm vang hồng, trừ khi dùng làm nền cho vang sủi hoặc vang sủi nhẹ. Với vang có tên gọi xuất xứ, quy định của từng vùng quyết định. Champagne là trường hợp nổi tiếng được phép: Champagne rosé thường được làm bằng cách thêm một ít vang đỏ vùng Champagne vào vang trắng nền.

Vang hồng hiện đại thường được lên men ở nhiệt độ thấp trong bồn thép, đóng chai sớm và bán trong năm sau thu hoạch. Mùi đặc trưng là dâu tây, mâm xôi, dưa hấu, cam quýt, hoa. Màu không nói lên độ ngọt: một chai hồng nhạt có thể ngọt, một chai hồng đậm có thể khô. Mức ngọt ghi trên nhãn theo Quy định EU 2019/33, giống vang trắng.

Các kiểu vang hồng

Vang hồng không có nhánh con theo luật trong cây phân loại. Có thể chia theo vùng và giống nho. Kiểu Provence nhạt màu, khô, nhẹ, phối từ Grenache, Cinsault, Syrah và Mourvèdre. Tavel ở nam Rhône là tên gọi chỉ dành cho vang hồng, màu đậm và đầy vị hơn. Rosé d'Anjou ở Loire hơi ngọt, làm từ Grolleau. Tây Ban Nha gọi là rosado, Ý gọi là rosato; Cerasuolo d'Abruzzo của Ý là một kiểu màu đậm từ nho Montepulciano.

Vang hồng sủi là một nhánh khác, nằm trong vang sủi: Champagne rosé, Cava rosado, Prosecco Rosé. Còn White Zinfandel của Mỹ là kiểu hồng nhạt, hơi ngọt.

Nơi làm nổi tiếng

Provence là vùng gắn liền với vang hồng; các tên gọi chính là Côtes de Provence, Coteaux d'Aix-en-Provence và Coteaux Varois en Provence. Bandol nổi tiếng với giống Mourvèdre, làm cả vang đỏ lẫn vang hồng. Ngoài Pháp có Navarra, Rioja (Tây Ban Nha), Abruzzo, Puglia (Ý), cùng vang hồng Tân Thế giới từ Chile, Úc, Nam Phi.

Ở Việt Nam

Người Việt gọi là "vang hồng" hoặc giữ chữ "rosé". Loại này còn ít so với vang đỏ và vang trắng. Trong khoảng 12.000 chai đang bán của một nhà nhập khẩu lớn có 220 chai vang hồng tĩnh, chưa tới 3% số chai vang. Nếu tính cả vang sủi hồng (65 chai Champagne rosé và các loại vang nổ hồng khác) thì tổng khoảng 365 chai.

Trong 220 chai vang hồng tĩnh, Pháp chiếm 116 chai, Ý 42, Tây Ban Nha 16, Chile 14, Úc 12. Giống nho hay gặp nhất là Grenache (89 chai), Syrah (67) và Cinsault (35), đúng với bộ ba của miền nam nước Pháp. Khoảng 93% số chai có độ cồn từ 11,5 đến 13,5%.

Trên nhãn, chữ rosé, rosado, rosato cho biết đây là vang hồng. Năm thu hoạch đáng xem: vang hồng thường ngon nhất trong một hai năm đầu, trừ một số vang hồng cao cấp ủ gỗ.

Thưởng thức

Uống lạnh ở 8–12 °C, kiểu nhạt màu thì lạnh hơn. Ly vang trắng là đủ. Vang hồng khô hợp món Địa Trung Hải, salad, hải sản nướng, gỏi cuốn, các món chua cay nhẹ. Kiểu đậm như Tavel đứng được với thịt gà, thịt heo nướng.

Câu hỏi thường gặp

Vang hồng có phải vang đỏ pha vang trắng không?

Thường là không. Phần lớn vang hồng làm từ nho đỏ ngâm vỏ ngắn hoặc ép thẳng. Ở EU, việc pha vang đỏ với vang trắng để làm vang hồng không có tên gọi xuất xứ bị cấm; Champagne rosé là ngoại lệ được luật vùng cho phép.

Vang hồng có ngọt không?

Phần lớn vang hồng châu Âu là vang khô. Một số kiểu như Rosé d'Anjou, White Zinfandel hay Moscato hồng thì ngọt hoặc hơi ngọt.

Vang hồng để được lâu không?

Đa số nên uống trong 1–2 năm sau thu hoạch, khi mùi trái cây còn tươi.

Màu hồng càng đậm thì vang càng nặng?

Không hẳn. Màu phụ thuộc giống nho và thời gian ngâm vỏ; độ đậm vị còn do độ cồn và cách làm.

Vang hồng là vang của thời gian ngắn: ngâm vỏ ngắn, ủ ngắn, uống sớm. Khác biệt giữa các chai chủ yếu nằm ở vùng và giống nho, với hai cực là kiểu Provence nhạt, khô và kiểu Tavel đậm màu, nhiều thân.