Argentina
Rượu vang Argentina là vang làm từ nho trồng ở Argentina, chủ yếu dọc chân phía đông dãy Andes, quản lý bởi Viện Vang Quốc gia (INV) theo Luật 25.163 về chỉ dẫn địa lý. Theo OIV, năm 2025 Argentina có khoảng 196.000 ha vườn nho và làm ra 10,8 triệu hl vang, đứng thứ sáu thế giới. Giống biểu tượng là Malbec, chiếm gần một phần tư diện tích nho cả nước. Riêng tỉnh Mendoza có khoảng 71% diện tích nho (INV, 2024), nên "vang Argentina" phần lớn là vang Mendoza.
Tổng quan
Vùng trồng nho Argentina là sa mạc cao: mưa ít, nắng gắt, không khí khô, nên ít sâu bệnh, và vườn phải tưới bằng nước tuyết tan từ Andes chảy xuống qua hệ thống kênh mương. Độ cao bù cho vĩ độ thấp: ban ngày nắng mạnh giúp nho chín, đêm lạnh giữ độ chua. Nhiều vườn ở Valle de Uco nằm trên 1.000 m, còn vùng Calchaquí ở Salta có vườn trên 2.000 m. Mưa đá mùa hè là rủi ro lớn nhất, nhiều vườn phải che lưới.
Theo INV, cuối năm 2024 cả nước có 199.946 ha nho. Ngoài vang, một phần đáng kể nho hồng như Cereza, Criolla Grande dùng làm vang thường và nước nho cô đặc. Năm 2024 Argentina xuất khẩu 2,1 triệu hl vang, khoảng 75% là vang đóng chai (OIV).
Hệ thống tên gọi
Luật 25.163 năm 1999 lập ba cấp: Indicación de Procedencia (IP) cho vang thường có ghi vùng, Indicación Geográfica (IG) cho vang chất lượng từ một vùng xác định, và Denominación de Origen Controlada (DOC) với quy định chặt về giống, năng suất, cách làm. Danh sách của INV hiện chỉ có hai DOC là DOC Luján de Cuyo và DOC San Rafael, còn IG thì rất nhiều, từ cấp tỉnh xuống cấp huyện và các "paraje" nhỏ. Trên nhãn, ghi tên giống thì ít nhất 85% vang từ giống đó; ghi niên vụ thì ít nhất 85% từ năm đó.
Các vùng chính
Mendoza chia nhiều vùng con. Luján de Cuyo và Maipú sát thành phố Mendoza là vùng truyền thống, được gọi là "Primera Zona", nhiều vườn Malbec già. Valle de Uco cao hơn, mát hơn, gồm Tupungato, Tunuyán, San Carlos, với các IG nhỏ như Paraje Altamira và Los Chacayes, nơi phần lớn vang cao cấp hiện nay ra đời. Phía đông Mendoza bằng phẳng, nóng, làm khối lượng lớn; San Rafael ở phía nam.
San Juan, phía bắc Mendoza, nóng hơn, là vùng nho lớn thứ hai, mạnh về Syrah. Xa hơn về phía bắc, La Rioja và Salta là đất của Torrontés; Salta có Cafayate trong hệ thống Valles Calchaquíes. Ở phía nam, Patagonia gồm Neuquén và Río Negro, khí hậu mát hơn, hợp Pinot Noir và Merlot.
Giống nho chủ lực
Malbec gốc ở Cahors, tây nam nước Pháp (ở đó gọi là Côt), được đưa sang Argentina giữa thế kỷ 19. Theo INV, năm 2024 Malbec có 47.064 ha, chiếm 23,5% diện tích nho cả nước và 42% diện tích nho đỏ làm vang; 85% lượng Malbec nằm ở Mendoza. Ở độ cao lớn, Malbec Argentina có màu tím sẫm, mùi mận, việt quất, hoa violet, tannin mềm. Ngày 17 tháng 4 hằng năm được gọi là Ngày Malbec thế giới.
Giống đỏ phổ biến tiếp theo là Bonarda, thực chất là Douce Noire gốc Savoie (Pháp), không phải Bonarda của Ý; tiếp đến Cabernet Sauvignon, Syrah, Cabernet Franc. Giống trắng đặc trưng là Torrontés Riojano, lai tự nhiên giữa Muscat of Alexandria và Listán Prieto, cho vang trắng thơm mùi hoa nhưng vị khô.
Cách đọc nhãn vang Argentina
Nhãn ghi tên nhà, giống, niên vụ và vùng. Tên vùng càng hẹp, như "Paraje Altamira" hay "Gualtallary" thay vì chỉ "Mendoza", thường càng là vang có chủ đích thể hiện nơi trồng. Một số nhà còn ghi độ cao vườn nho.
Vang Argentina ở Việt Nam
Trong khoảng 12.000 chai đang bán của một nhà nhập khẩu lớn có 260 chai vang Argentina, xếp thứ bảy: 193 vang đỏ, 65 vang trắng. Khoảng 230 chai ghi vùng Mendoza, chỉ vài chai từ San Juan và La Rioja. Malbec có mặt trong 143 chai, Cabernet Sauvignon 53, Chardonnay 36, Torrontés 15. Các nhà nhiều mã nhất là Norton (18), Kaiken (17), Finca Flichman (11), Argento và Casarena (mỗi nhà 10), Doña Paula, Salentein, Susana Balbo (mỗi nhà 9). Các dòng cao cấp như Catena Zapata Adrianna Vineyard, Cheval des Andes, Clos de los Siete cũng có mặt. Khoảng 83% số chai có độ cồn từ 13 đến dưới 15%.
Câu hỏi thường gặp
Malbec Argentina khác Malbec Pháp thế nào?
Malbec Cahors thường chắc, chát và tối màu hơn; Malbec Argentina trồng ở vùng cao, nắng nhiều nên quả chín, mềm và thơm hoa hơn.
Vang Argentina có đều từ Mendoza không?
Phần lớn là vậy, khoảng 71% diện tích nho nằm ở Mendoza. Các vùng khác như San Juan, Salta, Patagonia nhỏ hơn nhưng có phong cách riêng.
Torrontés có phải vang ngọt?
Thường không. Torrontés thơm như Muscat nên dễ bị tưởng là ngọt, nhưng đa số được làm khô.
Bonarda Argentina có phải Bonarda của Ý?
Không. Phân tích ADN cho thấy Bonarda Argentina là giống Douce Noire của Pháp.
Vang Argentina gắn với độ cao và nước tuyết của Andes nhiều hơn với bất kỳ truyền thống châu Âu nào. Malbec là giống quen thuộc nhất, còn Torrontés và vang từ các vùng cao như Uco, Salta cho thấy những phong cách khác của nước này.