Marlborough

Marlborough là vùng vang lớn nhất New Zealand, nằm ở góc đông bắc đảo Nam, quanh thị trấn Blenheim. Theo báo cáo vườn nho 2024 của New Zealand Winegrowers, diện tích nho cho thu hoạch của Marlborough năm 2024 ước khoảng 30.444 ha, bằng 72% cả nước. Vùng nổi tiếng thế giới với Sauvignon Blanc chua tươi, thơm chanh dây và cỏ xanh: riêng Sauvignon Blanc Marlborough đã chiếm khoảng 59% diện tích nho của New Zealand. Tên Marlborough được ghi vào sổ chỉ dẫn địa lý (GI) của New Zealand ngày 26/2/2018.

Khí hậu và thổ nhưỡng

Marlborough được các dãy núi phía tây và phía nam che chắn, nên khô và nhiều nắng so với phần lớn New Zealand. Ngày hè nắng ấm nhưng đêm mát, chênh lệch nhiệt độ lớn giúp nho chín chậm, giữ độ chua cao và mùi thơm rõ. Mùa thu thường khô, kéo dài mùa chín. Sương giá mùa xuân là rủi ro chính, nhiều vườn dùng quạt gió chống sương.

Vùng gồm ba khu chính, tuy không phải GI riêng. Wairau Valley rộng và bằng phẳng, đất phù sa sỏi đá do sông Wairau bồi, là nơi trồng nhiều nho nhất. Southern Valleys là các thung lũng nhỏ phía nam, đất sét nặng hơn, hợp Pinot Noir. Awatere Valley ở phía đông nam, cao hơn, gió mạnh và mát hơn, cho Sauvignon Blanc mùi cỏ và khoáng rõ hơn.

Lịch sử

Trồng nho thương mại ở Marlborough bắt đầu năm 1973, khi công ty Montana mua đất ở Brancott và các khu lân cận; thương hiệu này nay mang tên Brancott Estate. Năm 1979 Montana thu hoạch vụ Sauvignon Blanc Marlborough đầu tiên. Năm 1985, David Hohnen và nhà làm vang Kevin Judd ra mắt Cloudy Bay, nhanh chóng tạo tiếng vang quốc tế và mở đường cho làn sóng Sauvignon Blanc New Zealand. Từ một vùng nông nghiệp chăn cừu, Marlborough thành vùng vang chủ lực của cả nước trong khoảng 50 năm.

Giống nho và phong cách

Sauvignon Blanc Marlborough có phong cách dễ nhận ra: mùi chanh dây, bưởi, quả lý gai, lá cà chua, ớt chuông xanh, cỏ mới cắt, vị chua sắc, thường không qua gỗ. So với Sancerre ở Loire, vang Marlborough thường thơm nồng và nhiều mùi trái cây nhiệt đới hơn. Một số nhà làm thêm bản lên men tự nhiên hoặc ủ thùng gỗ cho vang dày hơn.

Pinot Noir là giống đỏ quan trọng nhất, trồng nhiều ở Southern Valleys, cho vang đỏ nhẹ, mùi anh đào, dâu đỏ. Chardonnay, Pinot Gris và Riesling cũng có mặt. Pinot Noir và Chardonnay vùng này còn được dùng làm vang sủi theo phương pháp truyền thống. Ở New Zealand, các vùng khác như Central Otago nổi tiếng hơn với Pinot Noir, còn Hawke's Bay với vang đỏ phối kiểu Bordeaux và Syrah.

Tên tuổi nổi tiếng

Cloudy Bay (nay thuộc tập đoàn LVMH) và Brancott Estate là hai cái tên gắn với lịch sử vùng. Villa Maria, Kim Crawford, Saint Clair, Oyster Bay là các nhà có sản lượng lớn. Greywacke của Kevin Judd, người từng làm vang ở Cloudy Bay, cùng Dog Point, Astrolabe, Te Pa, Clos Henri (của gia đình Henri Bourgeois đến từ Sancerre) thuộc nhóm nhà nhỏ hơn được đánh giá cao.

Cách đọc nhãn vang Marlborough

Nhãn thường ghi rõ giống nho, vùng "Marlborough" và niên vụ. Theo luật chỉ dẫn địa lý năm 2006 và quy định ghi nhãn của New Zealand (thường gọi là quy tắc 85%), chai ghi tên Marlborough phải có ít nhất 85% vang từ nho thu hoạch ở Marlborough; quy tắc 85% cũng áp dụng khi ghi giống nho và niên vụ. Một số nhãn ghi thêm tên khu như Wairau Valley hay Awatere Valley để nói rõ nơi trồng. Phần lớn vang New Zealand đóng nút vặn kim loại, xu hướng bắt đầu từ đầu những năm 2000; đó không phải dấu hiệu vang rẻ.

Vang Marlborough ở Việt Nam

Trong khoảng 12.000 chai đang bán của một nhà nhập khẩu lớn có 198 chai vang New Zealand, trong đó 136 chai ghi vùng Marlborough: 97 vang trắng, 37 vang đỏ, 2 vang hồng. Sauvignon Blanc có trong 66 chai, Pinot Noir 38, Chardonnay 12, Pinot Gris 10, Riesling 9. Trong 135 chai có ghi độ cồn, 83 chai từ 13% trở xuống, đúng với phong cách vang vùng mát. Các nhà có nhiều mã nhất là Astrolabe (9), Villa Maria, Clos Henri và Te Pa (mỗi nhà 8), Greywacke (7). Người Việt thường gọi chung là "vang New Zealand" hoặc "Sauvignon Blanc New Zealand", ít khi phân biệt vùng.

Thưởng thức

Sauvignon Blanc Marlborough nên uống lạnh 7–10°C, ly vang trắng nhỏ, trong vòng hai ba năm sau niên vụ khi mùi thơm còn tươi. Hợp hải sản, hàu, sò điệp, gỏi cuốn, gỏi xoài, món có rau thơm, chanh, sả, và phô mai dê. Pinot Noir Marlborough uống ở 14–16°C, hợp vịt, cá hồi, nấm.

Câu hỏi thường gặp

Vì sao Sauvignon Blanc New Zealand thơm như vậy?

Nắng mạnh ban ngày, đêm lạnh và mùa chín dài giữ lại nhiều hợp chất thơm trong vỏ nho, cho mùi chanh dây, trái cây nhiệt đới và cỏ xanh rất rõ.

Marlborough có vang đỏ không?

Có, chủ yếu là Pinot Noir. Trong dữ liệu chai đang bán ở Việt Nam, khoảng một phần tư số chai Marlborough là vang đỏ.

Sauvignon Blanc Marlborough có để lâu được không?

Phần lớn nên uống trẻ. Một số chai ủ gỗ hoặc từ nhà làm kỹ có thể giữ vài năm, nhưng sẽ mất bớt mùi trái cây tươi.

Nút vặn có làm vang kém đi?

Không. Nút vặn giữ vang tươi, tránh lỗi nút bần, và phổ biến ở cả vang cao cấp của New Zealand.

Marlborough mới làm vang khoảng năm mươi năm nhưng đã định nghĩa lại cách thế giới nghĩ về Sauvignon Blanc. Một ly vang trắng mát, mùi chanh dây rõ, là dấu hiệu dễ nhận nhất của vùng này.