Napa Valley
Napa Valley là vùng vang nổi tiếng nhất nước Mỹ, nằm ở hạt Napa, bang California, cách San Francisco khoảng một giờ lái xe về phía bắc. Năm 1981 Napa Valley trở thành AVA (vùng trồng nho được công nhận) đầu tiên của California. Vùng có hơn 45.000 mẫu Anh (trên 18.000 ha) nho nhưng chỉ làm ra khoảng 4% sản lượng nho làm vang của bang (Napa Valley Vintners). Tên tuổi của Napa gắn với vang đỏ Cabernet Sauvignon đậm, chín, ủ gỗ sồi mới.
Khí hậu và thổ nhưỡng
Napa là thung lũng hẹp, dài khoảng 50 km theo hướng tây bắc đông nam, kẹp giữa dãy Mayacamas ở phía tây và dãy Vaca ở phía đông. Khí hậu Địa Trung Hải: mùa hè khô, nắng, mùa mưa vào đông. Đầu phía nam giáp vịnh San Pablo, sương mù và gió mát từ vịnh tràn vào mỗi sáng và chiều, nên phía nam mát hơn rõ rệt so với đầu phía bắc quanh Calistoga.
Thổ nhưỡng rất đa dạng do hoạt động núi lửa và bồi tích: đất phù sa sỏi ở đáy thung lũng, đất núi lửa và đá trên sườn núi. Vang từ sườn núi thường chắc tannin và đậm hơn; vang từ đáy thung lũng mềm và tròn hơn.
AVA con
Bên trong Napa Valley AVA có 17 AVA con. Trên đáy thung lũng, từ nam lên bắc, có Los Carneros (mát nhất, trải sang cả hạt Sonoma, hợp Pinot Noir, Chardonnay và vang sủi), Coombsville, Oak Knoll District, Yountville, Stags Leap District, Oakville, Rutherford, St. Helena và Calistoga. Oakville và Rutherford là trung tâm Cabernet Sauvignon; vị khoáng đặc trưng của Rutherford thường được gọi là "Rutherford dust".
Các AVA núi gồm Mt. Veeder, Spring Mountain District và Diamond Mountain District trên dãy Mayacamas; Howell Mountain và Atlas Peak trên dãy Vaca. Ngoài ra còn Chiles Valley, Wild Horse Valley và Crystal Springs of Napa Valley, AVA con được công nhận gần đây.
Giống nho và phong cách
Cabernet Sauvignon là giống chủ lực, thường cho vang đậm màu, mùi lý chua đen, mận chín, socola, vani từ gỗ sồi mới, cồn từ 14% trở lên. Nhiều nhà phối theo kiểu Bordeaux với Merlot, Cabernet Franc, Petit Verdot, Malbec. Vang phối như vậy có thể ghi chữ "Meritage" nếu thuộc hiệp hội cùng tên. Chardonnay Napa thường ủ gỗ, có mùi bơ, vani, nhất là từ Carneros. Sauvignon Blanc, đôi khi ghi "Fumé Blanc", và Zinfandel cũng được trồng.
Lịch sử và tên tuổi nổi tiếng
Charles Krug lập nhà vang thương mại đầu tiên của Napa năm 1861; Beringer có từ năm 1876. Sau thời kỳ cấm rượu ở Mỹ, Napa hồi sinh mạnh từ thập niên 1960, khi Robert Mondavi mở nhà vang năm 1966. Cuộc nếm mù Paris năm 1976 đưa Napa lên bản đồ thế giới, chi tiết có ở trang vang Mỹ.
Các tên tuổi lớn gồm Robert Mondavi, Opus One, Stag's Leap Wine Cellars, Chateau Montelena, Caymus, Heitz Cellar, Shafer, Joseph Phelps, Beringer. Nhóm được gọi là "cult wine", sản lượng rất nhỏ, gồm Screaming Eagle, Harlan Estate, Dalla Valle. Ruộng To Kalon ở Oakville là một trong những ruộng nho nổi tiếng nhất vùng.
Cách đọc nhãn vang Napa
Theo luật liên bang Mỹ, chai ghi "Napa Valley" phải có ít nhất 85% nho từ AVA này; chai ghi tên AVA con như "Oakville" cũng phải đạt 85% từ AVA con đó. Ghi một giống nho thì giống đó phải chiếm ít nhất 75%. Lưu ý chai chỉ ghi "California" thì nho có thể từ bất kỳ đâu trong bang, không nhất thiết từ Napa. "Estate" hay "Estate Bottled" là nho từ vườn của chính nhà làm vang hoặc vườn họ kiểm soát trong cùng AVA. "Reserve" trên nhãn Mỹ không có định nghĩa pháp lý, mỗi nhà dùng theo cách riêng.
Vang Napa ở Việt Nam
Trong khoảng 12.000 chai đang bán của một nhà nhập khẩu lớn có 101 chai vang ghi vùng Napa Valley: 83 vang đỏ và 18 vang trắng, không có vang hồng hay sủi. Cabernet Sauvignon có mặt trong 72 chai, Merlot 26, Chardonnay 15, Petit Verdot 14. Theo tên trên nhãn, 6 chai ghi Stags Leap, 4 chai Rutherford, 2 chai Oakville, 3 chai từ ruộng To Kalon. Các nhà có nhiều mã nhất là Robert Mondavi (8), Stags' Leap, Beringer và Antica (mỗi nhà 5), Caymus (3), Opus One (2). Ngoài ra có thêm 24 chai chỉ ghi vùng California.
Thưởng thức
Cabernet Sauvignon Napa nên uống ở 16–18°C, ly vang đỏ lớn kiểu Bordeaux; vang trẻ đậm nên mở trước khoảng một giờ. Hợp nhất là bò bít tết, sườn bò nướng, thịt cừu, các món nướng than. Chardonnay Napa ủ gỗ nên để 10–12°C, hợp tôm hùm sốt bơ, gà nướng, cá hồi.
Câu hỏi thường gặp
Napa Valley và California khác nhau thế nào trên nhãn?
"California" chỉ yêu cầu 100% nho trong bang. "Napa Valley" yêu cầu ít nhất 85% nho từ Napa, vùng nhỏ và thường đắt nho hơn nhiều.
Vì sao vang Napa thường nhiều cồn?
Nắng nhiều và mùa khô dài giúp nho chín kỹ, tích nhiều đường, khi lên men cho độ cồn cao.
Opus One có phải vang Pháp?
Không. Opus One làm ở Oakville, Napa Valley, ra đời từ liên doanh giữa Robert Mondavi và Baron Philippe de Rothschild của Château Mouton Rothschild.
Napa có làm vang sủi không?
Có, chủ yếu từ Pinot Noir và Chardonnay trồng ở Carneros và các khu mát phía nam.
Napa Valley nhỏ về sản lượng nhưng lớn về danh tiếng. Hiểu các AVA con, đáy thung lũng hay sườn núi, nam mát hay bắc ấm, là hiểu vì sao hai chai Cabernet cùng ghi Napa có thể khác nhau đến vậy.