Cognac VS

Cognac VS là hạng tuổi trẻ nhất được phép ghi trên chai cognac. VS là viết tắt của "Very Special", và luật xếp cùng bậc với nó các chữ "3 Etoiles" (ba sao, thường in ***), "Sélection" và "De Luxe". Rượu mang những chữ này phải lấy từ compte 2: rượu trẻ nhất trong chai đã ủ trong gỗ sồi ít nhất 2 năm. Hai năm cũng là thời gian ủ tối thiểu để bất kỳ cognac nào được bán cho người uống, nên VS chính là mức sàn của cả tên gọi xuất xứ.

Compte 2 nghĩa là gì

Tuổi cognac không ghi bằng số năm như whisky mà quản lý bằng "compte", tức tài khoản tuổi. Cơ quan giữ sổ là BNIC, văn phòng liên ngành của giới trồng nho và nhà buôn cognac. Theo cahier, việc chưng cất phải kết thúc trước khi hết tháng 3 của năm sau vụ hái. Rượu mới cất nằm ở compte 00; đến ngày 1/4 nó chuyển sang compte 0, và mỗi lần qua thêm một ngày 1/4 thì lên một bậc. Nhà làm rượu khai tồn kho theo từng compte, nên khi pha một chai VS, mọi lô góp vào đều phải từ compte 2 trở lên. Lô già hơn được dùng thoải mái, lô trẻ hơn thì không.

Bản quy định kỹ thuật (cahier des charges) hiện hành của AOC Cognac, được phê duyệt bằng quyết định (arrêté) ngày 10/6/2026 và đăng Công báo Pháp ngày 13/6/2026, liệt kê đúng các chữ thuộc compte 2: "3 Etoiles", "Sélection", "VS", "De Luxe", "Very Special" và cả "Millésime". Như vậy chai ghi năm thu hoạch (millésime) cũng phải đạt ít nhất mức tuổi này.

VS đứng ở đâu trong thang tuổi

VS là bậc dưới cùng. Ngay trên nó là compte 3 với các chữ "Supérieur", "Cuvée Supérieure", "Qualité Supérieure", rồi đến VSOP ở compte 4. Napoléon cần compte 6. XO, Hors d'âge và Extra cần compte 10. Mốc này của XO có từ mùa xuân năm 2018; trước đó XO và Napoléon chung mức compte 6. XXO là hạng riêng, rượu phải từ 14 năm trở lên. Tất cả đều là mức tối thiểu tính theo rượu trẻ nhất, không phải tuổi trung bình.

Cahier còn một quy tắc nữa: nếu nhãn ghi cùng lúc hai chữ thuộc hai compte khác nhau, ví dụ "VS" và "Réserve", rượu phải đáp ứng compte cao hơn. Cahier cũng cấm cách ghi tuổi gây hiểu nhầm cho người tiêu dùng về tuổi và chất lượng của chai.

Cách làm và hương vị

VS đi qua đúng các bước của mọi cognac: vang trắng chủ yếu từ nho Ugni Blanc, cất hai lần trong nồi đồng charentais đốt lửa trực tiếp, rượu non sau lần cất thứ hai không quá 73,7% cồn, rồi ủ trong thùng sồi. Độ cồn khi đến tay người uống tối thiểu 40% vol. Với thời gian gỗ ngắn, VS thường có màu vàng nhạt đến vàng óng, mùi trái cây tươi như nho, lê, hoa, kèm chút vani và gỗ non. Mùi "rancio" của rượu rất già gần như chưa xuất hiện ở hạng này.

Lịch sử hạng ba sao gắn với nhà Hennessy: theo trang lịch sử của hãng, năm 1865 Maurice Hennessy dùng số ngôi sao để phân biệt các mức chất lượng, và loại ba sao về sau được gọi là VS. Cả ngành sau đó dùng theo.

Ở Việt Nam

Trên kệ ở Việt Nam, VS ít mã hơn hẳn VSOP và XO. Trong khoảng 12.000 chai đang bán của một nhà nhập khẩu lớn, số mã cognac lên tới 81 nhưng VS chỉ có 4: VS của Hennessy, Martell, Courvoisier và một chai VS Petite Champagne của Le Réviseur, cả 4 đều đóng ở 40%. Ba trong bốn mã là VS của các nhà lớn.

Khi đọc nhãn, chữ "VS" hoặc ba ngôi sao chỉ cho biết tuổi tối thiểu, không cho biết rượu đến từ vùng trồng nào. Nếu chai ghi thêm tên cru như Petite Champagne hay Fine Champagne, rượu phải đến từ đúng vùng đó; riêng Fine Champagne là rượu pha từ Grande Champagne (ít nhất một nửa) và Petite Champagne. Chai nhập khẩu chính ngạch có nhãn phụ tiếng Việt và tem rượu nhập khẩu.

Thưởng thức

Nhiều hãng giới thiệu VS chủ yếu như rượu để pha. Rượu hợp với ginger ale hoặc tonic và nhiều đá, theo kiểu highball, hoặc làm nền cho cocktail cổ điển như Sidecar và French Connection. Uống nguyên, nên dùng ly tulip nhỏ ở nhiệt độ phòng mát; hơi cồn ở hạng trẻ khá rõ nên thêm một chút nước hoặc một viên đá sẽ dễ chịu hơn. Món hợp là đồ chiên, gà nướng mật ong, các món có gừng.

Câu hỏi thường gặp

Cognac VS bao nhiêu năm tuổi?

Rượu trẻ nhất trong chai ít nhất 2 năm trong gỗ sồi (compte 2). Chai VS có thể chứa rượu già hơn, nhưng không được chứa rượu trẻ hơn.

VS và ba sao (***) có khác nhau không?

Không. "3 Etoiles", "VS", "Very Special", "Sélection" và "De Luxe" cùng thuộc compte 2, nên cùng một mức tuổi tối thiểu.

Brandy ngoài Pháp ghi VS có giống cognac VS?

Không nhất thiết. Mốc compte 2 là luật của AOC Cognac. Brandy nơi khác dùng chữ VS theo luật của nước mình hoặc theo tập quán của hãng, nên cần xem tên loại rượu trên nhãn.

Cognac VS có được thêm đường, caramel không?

Có, trong giới hạn chung cho mọi hạng: caramel thường để chỉnh màu, chất tạo ngọt và dịch ngâm gỗ sồi được phép, miễn tổng tác động của chúng lên độ cồn biểu kiến không vượt 4% vol.

Tóm lại, VS là compte 2: mức tuổi tối thiểu để một cognac được bán cho người uống. Các hạng khác trong thang tuổi đều đặt mốc cao hơn mức này.