Không cồn & ít cồn
Đồ uống không cồn và ít cồn là nhóm đồ uống làm từ đồ uống có cồn rồi tách cồn, hoặc làm theo cách hạn chế lên men, hoặc pha chế để gợi vị của bia, vang, rượu mạnh, với độ cồn dưới ngưỡng mà luật từng nước coi là đồ uống có cồn. Ngưỡng này không giống nhau: ở EU, Mỹ, chữ "không cồn" thường gắn với mức 0,5% vol, ở Anh chữ "alcohol free" chỉ dành cho đồ uống không quá 0,05% vol, còn ở Nhật luật thuế rượu coi đồ uống từ 1% vol trở lên mới là rượu. Vì thế "không cồn" trên nhãn hiếm khi có nghĩa là đúng 0% cồn.
Làm ra như thế nào
Có ba cách chính. Cách thứ nhất là làm bia hoặc vang như bình thường rồi tách cồn. Với vang, EU cho phép ba kỹ thuật: bay hơi một phần trong chân không, kỹ thuật màng lọc và chưng cất. Cách thứ hai là hạn chế lên men từ đầu, dùng men ít tạo cồn hoặc dừng lên men sớm; cách này dùng nhiều ở bia. Cách thứ ba là pha chế từ nước, chiết xuất thảo mộc, hương liệu, không qua lên men cồn, thường gặp ở đồ uống thay thế rượu mạnh.
Cồn mang theo một phần mùi, độ đậm và cảm giác ấm trong miệng. Khi tách cồn, đồ uống thường nhẹ thân hơn hẳn bản gốc, nên người làm có thể bù lại bằng bọt khí, độ ngọt hoặc hương liệu.
Các nhóm chính
Vang không cồn và giảm cồn là nhóm được EU quy định riêng: chỉ sản phẩm đã là vang rồi mới tách cồn mới được gọi là vang, và thuật ngữ trên nhãn gắn với ngưỡng cồn cụ thể. Bia không cồn và ít cồn thì chưa có định nghĩa chung, mỗi nước quy định một kiểu. Cider táo và cider lê cũng có bản không cồn, áp ngưỡng nhãn của từng nước như bia.
Đồ uống thay thế rượu mạnh mô phỏng gin, whisky, rum hay rượu khai vị. Ở EU, các sản phẩm này không được dùng tên loại rượu mạnh. Ngày 13/11/2025, Tòa án Công lý EU (vụ C-563/24) xác nhận một đồ uống không cồn không được bán dưới tên "Virgin Gin Alkoholfrei", vì theo Quy định (EU) 2019/787 gin phải là rượu mạnh hương bách xù có độ cồn tối thiểu 37,5% vol, và thêm chữ "không cồn" không làm thay đổi điều đó.
Cocktail không cồn pha sẵn mô phỏng các cocktail quen thuộc trong lon hoặc chai. Kombucha là trà lên men, vốn có chút cồn tự nhiên. Ở Mỹ, Cục Thuế và Thương mại Rượu, Thuốc lá (TTB) coi kombucha là đồ uống có cồn nếu đạt 0,5% vol vào bất kỳ lúc nào, kể cả khi tiếp tục lên men trong chai sau khi đóng; dưới mức đó thì thuộc quản lý của FDA như thực phẩm. Ngoài ra có đồ uống vị sake không cồn của Nhật.
Thuật ngữ nhãn theo từng nơi
Các con số dưới đây tổng hợp từ văn bản của từng cơ quan; chi tiết từng thuật ngữ xem bảng thuật ngữ nhãn theo luật từng nước.
| Nơi | Thuật ngữ | Ngưỡng |
|---|---|---|
| EU (vang) | de-alcoholised; từ 19/9/2027 là alcohol-free | không quá 0,5% vol; từ 2027 kèm "0,0 %" nếu không quá 0,05% vol |
| EU (vang) | partially de-alcoholised; từ 19/9/2027 là reduced alcohol | trên 0,5% vol; theo quy tắc mới phải thấp hơn ít nhất 30% so với độ cồn thực tế tối thiểu của loại sản phẩm đó trước khi tách cồn |
| Anh | alcohol free / de-alcoholised / low alcohol | 0,05% / 0,5% / 1,2% vol |
| Mỹ (bia) | alcohol free / non-alcoholic / low alcohol | không có cồn / dưới 0,5% / dưới 2,5% vol |
| Đức (bia) | alkoholfrei | không có định nghĩa luật; cơ quan kiểm tra chấp nhận tới 0,5% vol |
| Nhật | ngưỡng của luật thuế rượu | từ 1% vol trở lên mới là rượu |
Ở EU, đồ uống trên 1,2% vol bắt buộc ghi độ cồn trên nhãn theo Quy định (EU) 1169/2011. Dưới mức đó, nhà sản xuất không bị buộc ghi số, nên có chai "không cồn" chỉ ghi "<0,5%" chứ không ghi con số chính xác.
Ở Việt Nam
Luật Phòng, chống tác hại của rượu, bia 2019 (Luật số 44/2019/QH14) định nghĩa rượu và bia theo nguyên liệu và cách làm (lên men; riêng rượu còn gồm đồ uống pha chế từ cồn thực phẩm) và không đặt ngưỡng độ cồn tối thiểu. Người tiêu dùng vì vậy nên đọc con số % vol in trên nhãn phụ thay vì chỉ đọc chữ "không cồn". Trong khoảng 12.000 chai đang bán của một nhà nhập khẩu lớn có 24 mã vang không cồn, 4 mã đồ uống thay thế rượu mùi ghi "Alcohol Free" của Giffard, và chưa có mã bia không cồn nào. Một mã vang giảm cồn là Giesen Pure Light Sauvignon Blanc của New Zealand, 5,9% vol.
Câu hỏi thường gặp
Đồ uống ghi không cồn có hoàn toàn 0% cồn không?
Thường là không. Ở nhiều nơi, chữ không cồn cho phép tới 0,5% vol. Với vang ở EU, theo quy tắc áp dụng từ 19/9/2027, chữ alcohol-free chỉ đi kèm "0,0 %" khi không quá 0,05% vol; ở Anh, chữ "alcohol free" cũng có trần 0,05% vol.
Vì sao không gọi là "gin không cồn" hay "whisky không cồn"?
Vì ở EU tên các loại rượu mạnh được luật bảo vệ, chỉ dùng cho sản phẩm đạt định nghĩa và độ cồn tối thiểu của loại đó.
Trẻ em hoặc phụ nữ mang thai uống được không?
Không nên mặc định là được. Nhiều sản phẩm vẫn chứa lượng cồn nhỏ, nên cần đọc độ cồn trên nhãn và hỏi ý kiến bác sĩ nếu phải tránh cồn tuyệt đối.
Uống đồ uống không cồn rồi lái xe có sao không?
Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024 cấm điều khiển phương tiện khi trong máu hoặc hơi thở có nồng độ cồn, tức là xét nồng độ đo được chứ không xét tên đồ uống. Sản phẩm chứa tới 0,5% vol vẫn có cồn, nên cách an toàn là không uống trước khi lái xe.
Luật về đồ uống không cồn vẫn đang được sửa, nhất là ở EU với các thuật ngữ mới áp dụng từ năm 2027. Với người tiêu dùng, con số % vol trên nhãn đáng tin hơn các chữ "zero", "free" hay "không cồn".