Phân hạng Saint-Émilion
Classement des vins de Saint-Émilion
Phân hạng Saint-Émilion (Classement des vins de Saint-Émilion) là bảng xếp hạng các château vang đỏ ở hữu ngạn Bordeaux, lập lần đầu năm 1955 và xét lại khoảng mười năm một lần dưới sự giám sát của INAO, cơ quan quản lý tên gọi xuất xứ của Pháp. Bản thứ bảy, công bố tháng 9/2022, có 85 château: 14 Premier Grand Cru Classé, trong đó 2 château hạng A là Figeac và Pavie, và 71 Grand Cru Classé. Khác với bảng 1855 gần như bất biến, bảng Saint-Émilion có thể nâng hạng, hạ hạng hoặc loại tên sau mỗi lần xét.
Bảy lần xếp hạng
Theo tài liệu báo chí của Hội đồng vang Saint-Émilion, tên gọi Saint-Émilion có từ năm 1936. Năm 1954 thêm ba tên gọi Saint-Émilion Grand Cru, Saint-Émilion Grand Cru Classé và Saint-Émilion Premier Grand Cru Classé, rồi bảng xếp hạng đầu tiên ra đời.
| Lần xếp hạng | Premier Grand Cru Classé | Grand Cru Classé |
|---|---|---|
| 16/6/1955 (hoàn tất 1958) | 12 | 63 |
| 17/11/1969 | 12 | 72 |
| 23/5/1986 | 11 | 63 |
| 8/11/1996 | 13 | 55 |
| 12/12/2006 | 15 | 57 |
| 6/9/2012 | 18 | 64 |
| 2022 | 14 | 71 |
Bảng chỉ áp dụng cho vang thuộc tên gọi Saint-Émilion Grand Cru. Hạng được gắn với một danh sách thửa ruộng cụ thể của từng château cho mười năm, nên château có thêm đất mới không tự động được dùng hạng cho phần đất mới.
Cách chấm bản 2022
Việc chấm do một ủy ban gồm chuyên gia ngoài vùng Bordeaux thực hiện, dưới sự kiểm soát của INAO và với tổ chức chứng nhận Bureau Veritas. Từ tháng 12/2021 đến tháng 4/2022, 43 người nếm đã nếm 1.343 mẫu, mỗi mẫu được nếm 12 lần. Ứng viên Grand Cru Classé nộp 10 niên vụ, từ 2010 đến 2019; ứng viên Premier Grand Cru Classé nộp 15 niên vụ, từ 2005 đến 2019. Chỉ château đã là Grand Cru Classé mới được xét lên Premier Grand Cru Classé.
| Tiêu chí | Grand Cru Classé | Premier Grand Cru Classé |
|---|---|---|
| Nếm vang | 50% | 50% |
| Danh tiếng (giá trị, phân phối, quảng bá, du lịch vang) | 20% | 35% |
| Thổ nhưỡng và tính đồng nhất của ruộng | 20% | 10% |
| Cách trồng nho và làm vang | 10% | 5% |
| Điểm tổng tối thiểu | 14/20 | 16/20 |
Ngày 8/9/2022, ủy ban quốc gia của INAO thông qua danh sách và chuyển lên các bộ trưởng để ban hành.
Ausone, Cheval Blanc, Angélus rút khỏi bảng
Ở bảng 2012 có bốn château hạng A: Ausone, Cheval Blanc, Angélus và Pavie. Tháng 7/2021, Cheval Blanc và Ausone lần lượt tuyên bố không nộp hồ sơ cho lần xét kế tiếp và nêu lý do không đồng ý với các tiêu chí chấm. Tháng 1/2022, Angélus cũng rút. Tháng 6/2022, Château La Gaffelière, có mặt ở bậc Premier Grand Cru Classé từ bảng đầu tiên năm 1955, ra thông cáo rút tên.
Kết quả là bản 2022 chỉ còn Pavie ở hạng A từ nhóm bốn château cũ, và Figeac được nâng lên hạng A. Các château rút tên vẫn dùng tên gọi Saint-Émilion Grand Cru nhưng không còn được ghi hạng trên nhãn. Trên trang này, nhóm château từng xếp hạng được giữ riêng để tra cứu.
Danh sách bản 2022
Premier Grand Cru Classé A có 2 château: Figeac và Pavie. Premier Grand Cru Classé B có 12: Beau-Séjour Bécot, Beauséjour Héritiers Duffau-Lagarrosse, Belair-Monange, Canon, Canon-la-Gaffelière, Larcis Ducasse, Pavie Macquin, Troplong Mondot, Trottevieille, Valandraud, Clos Fourtet và La Mondotte. Grand Cru Classé có 71 château, như Badette, Balestard la Tonnelle, Corbin, Dassault, Fombrauge, Grand Mayne, La Dominique, Monbousquet, Soutard, Clos des Jacobins, Couvent des Jacobins.
Cách đọc nhãn
Nhãn Saint-Émilion có ba mức dễ nhầm. "Saint-Émilion" là tên gọi cơ bản. "Saint-Émilion Grand Cru" là một tên gọi riêng với quy định chặt hơn, nhưng vẫn chỉ là tên gọi xuất xứ, không phải hạng. Chỉ chai ghi "Grand Cru Classé" hoặc "Premier Grand Cru Classé" mới thuộc bảng xếp hạng. Bên cạnh đó còn bốn tên gọi vệ tinh như Montagne-Saint-Émilion, Lussac-Saint-Émilion; các tên gọi này không thuộc bảng.
Ở Việt Nam
Trong khoảng 12.000 chai đang bán của một nhà nhập khẩu lớn, cả hai château hạng A là Figeac và Pavie đều có mặt, kèm vang thứ hai của từng nhà. Ở hạng B có 11 trên 12 château, chỉ vắng Trottevieille. Khoảng 40 trong 71 château Grand Cru Classé có ít nhất một mã. Bốn château đã rút tên là Ausone, Cheval Blanc, Angélus và La Gaffelière cũng có mặt; Angélus và La Gaffelière có nhiều mã nhất nhóm này nhờ vang thứ hai và các dòng phụ. Người Việt thường gọi chung là "vang Saint-Émilion" mà không phân biệt tên gọi và hạng, nên đọc kỹ dòng Grand Cru Classé trên nhãn là cần thiết.
Câu hỏi thường gặp
Saint-Émilion Grand Cru có phải là vang xếp hạng?
Không. Đó là tên gọi xuất xứ. Chỉ chai ghi Grand Cru Classé hoặc Premier Grand Cru Classé mới có hạng.
Cheval Blanc và Ausone có bị hạ hạng không?
Không. Hai château tự rút trước khi xét, không phải bị loại. Việc vắng mặt trong bảng 2022 là quyết định của chính hai nhà.
Bao lâu bảng được xét lại?
Khoảng mười năm một lần. Bản 2022 là lần thứ bảy kể từ 1955.
Pomerol có bảng xếp hạng tương tự không?
Không. Pomerol chưa bao giờ có phân hạng.
Khác bảng 1855, bảng Saint-Émilion thay đổi sau mỗi lần xét: có château lên hạng, có château xuống hạng và có château tự rút tên. Một château có thể mang hạng khác nhau qua các lần xếp hạng, nên hạng trên nhãn luôn cần đọc cùng niên vụ.