Scotch mạch nha pha trộn (Blended malt)

Blended malt Scotch whisky là whisky Scotland ghép từ ít nhất hai single malt, cất ở hơn một nhà chưng cất, và không có giọt grain whisky nào. Luật Scotch năm 2009 ghi định nghĩa này ở điều 3(2)(c). Rượu vì thế chỉ gồm lúa mạch ủ mầm cất trong nồi cất theo mẻ như single malt, nhưng lấy từ nhiều nhà cất như blended Scotch. Trước năm 2009, loại này thường được gọi là "vatted malt" hoặc "pure malt".

Định nghĩa và tên gọi trên nhãn

Luật đặt hai điều kiện: tất cả thành phần đều là single malt Scotch, và chúng đến từ hơn một nhà chưng cất. Hai single malt của cùng một nhà cất pha với nhau vẫn là single malt, không thành blended malt. Một giọt grain whisky trong bản pha sẽ đẩy rượu sang loại blended Scotch. Từ ngày 17/9/2018 (SI 2018/942), định nghĩa còn gồm trường hợp các rượu malt mới cất được phối với nhau trước khi ủ, rồi ủ cho đủ điều kiện của Scotch.

Tên loại "Blended Malt Scotch Whisky" phải in ở mặt trước chai theo điều 8, chữ rõ, cỡ đều. Điều 11 của Quy định 2009 cấm dùng cụm "pure malt" và mọi biến thể của nó trên nhãn Scotch. "Vatted malt" không bị cấm đích danh nhưng không còn là tên loại hợp lệ, nên nay gần như biến mất khỏi nhãn.

Mọi điều kiện chung của Scotch vẫn giữ nguyên, từ thời gian ủ tối thiểu ba năm tại Scotland, giới hạn chỉ thêm nước và caramel, tới độ cồn đóng chai từ 40% vol. Giống blended Scotch, blended malt không được đưa ra khỏi Scotland trong thùng gỗ (điều 7). Số năm nếu có là tuổi của rượu trẻ nhất.

Tên vùng trên chai blended malt

Điều 8 cho phép đặt tên một vùng hay địa phương được bảo hộ ngay trước tên loại nếu toàn bộ rượu cất ở đó. Nhờ vậy có những chai ghi "Islay Blended Malt Scotch Whisky" hay "Highland Blended Malt", báo cho người uống biết mọi thành phần đến từ Islay hoặc Highland. Ngược lại, điều 9 cấm dùng tên một nhà chưng cất làm thương hiệu nếu rượu không cất hoàn toàn ở nhà đó, nên hãng làm blended malt thường đặt tên riêng thay vì nêu tên các nhà cất góp rượu.

Phong cách và nhà làm

Blended malt cho người pha nhiều tự do hơn single malt: có thể ghép rượu trái cây của Speyside với rượu khói của Islay, hoặc chọn rượu cùng một vùng để làm rõ chất vùng. Nhiều bản được đóng ở 46% vol trở lên.

Các nhãn quốc tế quen thuộc gồm Monkey Shoulder của William Grant & Sons, Johnnie Walker Green Label 15 năm của Diageo, Naked Malt, cùng loạt rượu theo vùng của hãng đóng chai độc lập Douglas Laing như Big Peat (Islay), Scallywag (Speyside), Timorous Beastie (Highland) và Rock Island (các đảo).

Ở Việt Nam

Trong khoảng 12.000 chai đang bán của một nhà nhập khẩu lớn có 31 mã blended malt Scotch, tính theo tên chai và dòng sản phẩm, vì hơn một nửa số này được dữ liệu xếp vào nhóm blended Scotch. Khoảng hai phần ba (20 mã) là rượu của Douglas Laing: Scallywag, Timorous Beastie, Big Peat, Rock Island, The Epicurean và Gauldrons. Ngoài ra có Monkey Shoulder, Johnnie Walker Green 15 năm, Royal Salute 21 năm The Malts Blend, Naked Malt, Cutty Sark Blended Malt và vài nhãn nhỏ. Độ cồn phân tán: chỉ 6 mã ở 40%, phần còn lại từ 41% đến 55,4%.

Cũng có 4 mã "blended malt" của Nhật như Kamiki và Mars. Đây không phải Scotch; chữ "blended malt" trên chai Nhật chịu quy chuẩn ghi nhãn của Nhật, xem trang whisky Nhật. Chai Scotch nhập khẩu chính ngạch có nhãn phụ tiếng Việt và tem rượu nhập khẩu.

Thưởng thức

Cách uống giống single malt. Rót một lượng nhỏ vào ly Glencairn hay ly tulip; bản từ 46% trở lên thường mở mùi hơn khi nhỏ thêm chút nước. Các bản nhẹ, không khói hợp pha highball và cocktail. Bản khói Islay hợp hàu nướng, cá hun khói; bản Speyside ủ sherry hợp trái cây khô và sô-cô-la đen.

Câu hỏi thường gặp

Blended malt khác single malt thế nào?

Single malt đến từ một nhà chưng cất. Blended malt pha từ hai nhà trở lên. Cả hai đều chỉ dùng lúa mạch ủ mầm.

Blended malt có grain whisky không?

Không. Có grain whisky thì rượu là blended Scotch.

"Pure malt" trên chai cũ nghĩa là gì?

Thường là cách gọi cũ của blended malt trước năm 2009. Nhãn Scotch hiện nay không được dùng cụm này.

Vì sao không ghi tên các nhà chưng cất trong chai?

Luật hạn chế dùng tên nhà chưng cất làm thương hiệu khi rượu không cất hoàn toàn ở đó, và công thức pha thường là bí mật của hãng.

Blended malt nằm giữa hai loại quen thuộc: thuần malt như single malt, nhiều nguồn như blended. Tên loại in trên nhãn và tên vùng đứng trước nó, nếu có, là hai chỉ dấu đáng tin nhất.