Saint-Émilion

Saint-Émilion là tên gọi xuất xứ (AOC) cho vang đỏ ở bờ phải sông Dordogne, phía đông thành phố Libourne, thuộc vùng Bordeaux. Vùng trồng gồm tám xã quanh thị trấn trung cổ Saint-Émilion và một phần xã Libourne. Merlot là giống chủ lực, đi cùng Cabernet Franc và Cabernet Sauvignon. Trên cùng vùng đất này còn một tên gọi thứ hai, khắt khe hơn, là Saint-Émilion Grand Cru; trang này nói về tên gọi Saint-Émilion.

Văn bản đang áp dụng

Bản quy định (cahier des charges) hiện hành được phê duyệt bằng quyết định (arrêté) ngày 27/7/2023, đăng Công báo Pháp ngày 9/8/2023 và Công báo Bộ Nông nghiệp ngày 24/8/2023. Trên cơ sở dữ liệu chỉ dẫn địa lý eAmbrosia của Liên minh châu Âu, đến tháng 10/2026 tên gọi này không có hồ sơ sửa đổi nào đang chờ. Các con số dưới đây theo bản 2023.

Đất, đá và khí hậu

Trung tâm vùng là một cao nguyên đá vôi thời Đệ tam, nhìn xuống thung lũng Dordogne ở phía nam và giới hạn bởi suối Barbanne ở phía bắc. Mép cao nguyên cao khoảng 100 m, tạo thành những sườn dốc và các thung lũng nhỏ hình lòng chảo; thị trấn Saint-Émilion được xây trong một thung lũng như thế, quay về hướng nam. Bản quy định chia đất trên cao nguyên thành ba kiểu: phía tây là đá vôi mỏng, nhẹ; phía đông là sét pha đá vôi; ở giữa là lớp đất thịt pha sét khá dày.

Xung quanh cao nguyên, các sườn dốc nằm trên lớp đá molasse vùng Fronsadais. Phía tây bắc phủ cát. Sát ranh Pomerol, ở khu Figeac, có một dải gò sỏi. Phía nam, dọc sông Dordogne, là phù sa gồm sỏi, cát và đất thịt. Người ta khai thác đá xây dựng ở đây từ lâu, để lại khoảng một trăm km đường hầm dưới thị trấn và các cao nguyên quanh đó; nhiều đoạn được dùng làm hầm rượu vì nhiệt độ luôn ở 12–16°C.

Khí hậu vẫn là hải dương ôn hoà của Bordeaux, nhưng do nằm ở phía đông tỉnh Gironde nên mang tính lục địa hơn và ấm hơn. Bản quy định dẫn chứng là sự có mặt của cây sồi xanh, một loài vốn quen khí hậu Địa Trung Hải.

Giống nho

Các giống chính là Merlot, Cabernet Franc (ở địa phương gọi là "bouchet"), Cabernet Sauvignon, Carmenère và Côt (tức Malbec). Petit Verdot là giống phụ, không quá 10% diện tích của một cơ sở và không quá 10% trong mỗi lô vang đóng chai. Theo bản quy định, Merlot chiếm đa số rất lớn: nó ưa đất sét mát và ẩm, cho vang màu đậm, mùi quả đỏ và quả đen, tannin mượt. Cabernet Franc được trồng trên đất đá vôi hoặc sỏi cát ấm hơn, cho vang hơi cay và có khung tannin rõ hơn. Cabernet Sauvignon chín muộn, hợp nhất với đất nóng và khô như sỏi cát hoặc sét vôi đón nắng.

Những quy định chính

Vườn trồng tối thiểu 5.500 gốc mỗi hecta, mỗi gốc tối đa 12 mắt, sản lượng trung bình không quá 9.000 kg nho mỗi hecta. Nho đạt tối thiểu 194 g đường mỗi lít nước ép với Merlot và 180 g với các giống khác; độ cồn tự nhiên tối thiểu 11%. Năng suất ấn định 53 hl/ha, trần tuyệt đối 65 hl/ha. Vang phải được nuôi ít nhất đến 31/3 năm sau vụ hái và chỉ bán cho người tiêu dùng từ 15/4.

Bản 2023 có một điều kiện đáng chú ý: mọi cơ sở làm vang Saint-Émilion phải có chứng nhận hữu cơ hoặc chứng nhận môi trường từ cấp 2 trở lên (hoặc chứng nhận được công nhận tương đương) theo luật nông nghiệp Pháp. Diệt cỏ hoá học toàn bộ vườn bị cấm, việc chở đất từ nơi khác đến đổ vào vườn cũng bị cấm.

Saint-Émilion và Saint-Émilion Grand Cru

Ở Saint-Émilion, chữ "Grand Cru" không phải hạng xếp mà là tên của một tên gọi riêng. Nghị định ngày 7/10/1954 lập bốn tên gọi trên cùng vùng đất: Saint-Émilion, Saint-Émilion Grand Cru, Saint-Émilion Grand Cru Classé và Saint-Émilion Premier Grand Cru Classé. Từ năm 1984 chỉ còn hai tên gọi đầu; các château xếp hạng thuộc tên gọi Grand Cru.

Saint-Émilion Grand Cru (bản quy định cũng phê duyệt ngày 27/7/2023) đòi hỏi nhiều hơn: năng suất 46 hl/ha, trần 55 hl/ha; nho chín hơn (189 g đường với các giống ngoài Merlot) và độ cồn tự nhiên 11,5%; vang nuôi ít nhất đến 1/2 năm thứ hai sau vụ hái và phải đóng chai thủy tinh tại chính cơ sở trồng nho và làm vang, hoặc tại hợp tác xã của những người trồng. Bảng xếp hạng các château có trang riêng: phân hạng Saint-Émilion.

Lịch sử

Vùng có dấu vết người La Mã. Bản quy định cho rằng khu Palat, gần Château Ausone, nhiều khả năng là nơi ở của nhà thơ Ausonius, người còn được nhớ qua tên château. Năm 1199, hiến chương Falaise trao cho thị trấn những quyền riêng; năm 1289, vua Edward I của Anh mở rộng quyền của hội đồng "Jurade" ra các giáo xứ lân cận, và ranh giới ấy về sau trở thành ranh giới của tên gọi.

Năm 1884, Saint-Émilion lập nghiệp đoàn trồng nho đầu tiên của nước Pháp; năm 1931 có hợp tác xã đầu tiên của Bordeaux. Tên gọi được công nhận năm 1936. Năm 1999, cảnh quan vườn nho gồm tám xã của Jurade cũ được UNESCO ghi vào danh sách di sản thế giới. Theo bản quy định, năm 2010 vùng có khoảng 5.500 ha nho do khoảng 650 người trồng, làm ra trung bình 230.000 hl vang đỏ mỗi năm, một phần trong đó được khai báo là Grand Cru. Bản quy định cũng ghi ruộng ở đây bị chia nhỏ từ cuối thời Trung cổ, trong khi nhiều vùng khác của Bordeaux hình thành những điền trang lớn.

Cách đọc nhãn

Dòng "Saint-Émilion" hoặc "Appellation Saint-Émilion Contrôlée" cho biết tên gọi thường. Nếu nhãn ghi "Saint-Émilion Grand Cru", vang thuộc tên gọi khắt khe hơn. Chỉ khi có thêm "Grand Cru Classé" hoặc "Premier Grand Cru Classé" thì château mới nằm trong bảng xếp hạng. Nhãn được ghi thêm "Vin de Bordeaux" hoặc "Grand Vin de Bordeaux", cỡ chữ không quá hai phần ba tên gọi.

Cần phân biệt thêm các tên gọi láng giềng mang chữ Saint-Émilion như Montagne-Saint-Émilion, Lussac-Saint-Émilion, Puisseguin-Saint-Émilion và Saint-Georges-Saint-Émilion.

Vang Saint-Émilion ở Việt Nam

Trong khoảng 12.000 chai đang bán của một nhà nhập khẩu lớn, có 38 mã mang chữ Saint-Émilion trong tên. Trong đó 19 mã ghi Grand Cru, gồm năm mã ghi rõ hạng Grand Cru Classé hoặc Premier Grand Cru Classé (Canon La Gaffelière, La Mondotte, Bellefont-Belcier, Cap de Mourlin, Balestard la Tonnelle). Năm mã thuộc các tên gọi láng giềng Montagne, Lussac và Puisseguin. Còn lại 14 mã chỉ ghi Saint-Émilion, trong đó có vang của các nhà buôn như Dourthe, Barton & Guestier, Mouton Cadet hay Thomas Barton. Vì tên sản phẩm thường viết gọn, nên xem nhãn thật để biết chai thuộc tên gọi nào.

Thưởng thức

Vang Saint-Émilion nên rót ở 16–17°C trong ly vang đỏ lớn. Món hợp là thịt bò, thịt vịt, nấm và các món kho, hầm ít ngọt.

Câu hỏi thường gặp

Saint-Émilion có vang trắng không?

Không. Tên gọi chỉ dành cho vang đỏ tĩnh. Nếu một château trong vùng làm vang trắng, chai đó phải mang tên gọi khác, chẳng hạn Bordeaux.

Saint-Émilion và Pomerol có phải một vùng?

Không. Pomerol là tên gọi riêng nằm sát phía tây bắc, cũng trồng chủ yếu Merlot nhưng không có bảng xếp hạng.

Montagne-Saint-Émilion có phải vang Saint-Émilion không?

Không. Montagne-Saint-Émilion, Lussac-Saint-Émilion, Puisseguin-Saint-Émilion và Saint-Georges-Saint-Émilion là bốn tên gọi của vùng lân cận, mỗi tên gọi có vùng trồng và bản quy định riêng, nằm ngoài vùng của tên gọi Saint-Émilion.

Trên một chai Saint-Émilion, ba tầng chữ đi liền nhau rất dễ lẫn: tên gọi thường, tên gọi Grand Cru và hạng Classé. Chữ Classé chỉ đi với tên gọi Grand Cru, không đứng sau tên gọi Saint-Émilion thường.