Margaux
Margaux là tên gọi xuất xứ (AOC) cấp làng lớn nhất của vùng Médoc, nằm ở bờ trái cửa sông Gironde, phía nam Saint-Julien. Tên gọi chỉ dành cho vang đỏ tĩnh, phối trộn chủ yếu từ Cabernet Sauvignon và Merlot. Margaux có 21 château trong bảng phân hạng 1855, nhiều nhất trong các tên gọi của bảng, và có mặt ở đủ năm hạng.
Vị trí và lịch sử tên gọi
Vùng trồng gồm bốn xã của tỉnh Gironde: Arsac, Labarde, Margaux-Cantenac và Soussans. Margaux và Cantenac trước đây là hai xã riêng, nay đã sáp nhập, nên tài liệu cũ thường ghi năm xã. Trước khi có ranh giới pháp lý, chữ "Margaux" hay "près Margaux" được dùng cho cả vang của những xã lân cận. Bản án của Toà dân sự Bordeaux ngày 3/12/1923 vạch những đường biên đầu tiên, và nghị định ngày 10/8/1954 công nhận tên gọi Margaux trên đúng năm xã ấy.
Ngay cả trong bốn xã, không phải mảnh đất nào cũng được trồng nho Margaux. Viện INAO khoanh từng thửa đủ điều kiện, theo các phiên họp năm 2007 và 2016.
Quy định của tên gọi
Bản quy định (cahier des charges) hiện hành được phê duyệt theo quyết định ngày 31/3/2023. Sáu giống chính là Cabernet Sauvignon, Merlot, Cabernet Franc, Petit Verdot, Carmenère và Côt (Malbec). Bản 2023 thêm giống Castets vào diện "giống thích ứng" (variété d'intérêt à fin d'adaptation): không quá 5% diện tích vườn của mỗi cơ sở và không quá 10% trong phối trộn, với điều kiện INAO, tổ chức quản lý tên gọi (ODG) và cơ sở liên quan ký một thoả thuận theo mẫu khung mà INAO duyệt ngày 3/6/2021. Thông báo sửa đổi gửi EU giải thích Castets chín muộn, có thể có ích khi khí hậu ấm lên, và ít nhiễm bệnh sương mai (mildiou).
Vườn trồng tối thiểu 7.000 gốc mỗi hecta, hàng cách hàng không quá 1,5 m, mỗi gốc chiếm không quá 1,43 m² (từ bản 2023, quy định diện tích mỗi gốc thay cho khoảng cách tối thiểu giữa hai gốc). Cũng từ bản 2023, cấm phun thuốc diệt cỏ trên toàn thửa và trên dải đất quay đầu cuối hàng (tournière); cỏ giữa các hàng phải xử lý bằng biện pháp cơ giới hoặc vật lý, và mỗi cơ sở phải ghi chỉ số tần suất phun thuốc (IFT).
Các con số còn lại giống quy định của Pauillac: nho phải đạt tối thiểu 189 g đường mỗi lít nước ép với Merlot và 180 g với các giống khác, độ cồn tự nhiên tối thiểu 11%, không quá 13,5% sau khi bổ sung đường. Năng suất 57 hl/ha, trần 63 hl/ha. Vang được nuôi ít nhất đến 1/6 và bán cho người tiêu dùng từ 1/9 năm sau vụ hái.
Đất và khí hậu
Margaux nằm trên các thềm sỏi do sông Garonne bồi từ cuối kỷ Đệ tam đến kỷ Đệ tứ, nhô thành những gò cao 6 đến 33 m. Bản quy định phân hai nhóm thềm. Thềm cao, chỉ có ở phía nam xã Arsac, là đất sét pha cát lẫn sỏi nhỏ không quá 35 mm, dân địa phương gọi là "graves dragées" (sỏi viên kẹo). Thềm thấp và thềm giữa được bồi trong những đợt băng tan, sỏi thô hơn nhiều, viên trên 80 mm khá phổ biến.
Phía tây là cao nguyên phủ cát gió Landes ở độ cao 30–40 m. Phía đông, dọc cửa sông, là dải "palus" phù sa thấp dưới 5 m. Theo các bản địa chính đầu thế kỷ 19 mà bản quy định dẫn, rừng nằm ở phía tây, đồng cỏ ở dải palus, còn vườn nho tập trung trên các gò sỏi của thềm thấp và thềm giữa. Khí hậu ôn đới hải dương, được Đại Tây Dương và Gironde điều hoà, có năm mưa thu nhiều nên chất lượng thay đổi theo niên vụ.
Phong cách vang
Theo bản quy định, Cabernet Sauvignon chiếm gần 60% diện tích vườn của Margaux, còn Merlot hiếm khi vượt 30% phối trộn. Vang có màu đỏ đậm, để được lâu, và được bản quy định mô tả bằng chữ "finesse": thanh, với mùi quả rõ. Cabernet Franc góp phần thanh lịch và mùi gia vị, Petit Verdot thêm màu và tannin.
21 château trong bảng 1855
Bản quy định nhắc rằng ngay từ đầu thế kỷ 18, vang của nơi sau này là Château Margaux đã được gọi tên trên thị trường London. Năm 1787, danh sách của Thomas Jefferson xếp Château Margaux vào nhóm đầu, kế đến Durfort, Kirwan, Issan, Marquis de Terme và Rauzan. Bảng phân hạng 1855 ghi nhận 21 château:
| Hạng | Château |
|---|---|
| Hạng nhất | Château Margaux |
| Hạng nhì | Rauzan-Ségla, Rauzan-Gassies, Durfort-Vivens, Lascombes, Brane-Cantenac |
| Hạng ba | Kirwan, d'Issan, Giscours, Malescot St. Exupéry, Boyd-Cantenac, Cantenac Brown, Palmer, Desmirail, Ferrière, Marquis d'Alesme Becker |
| Hạng tư | Pouget, Prieuré-Lichine, Marquis de Terme |
| Hạng năm | Dauzac, du Tertre |
Các château Margaux ngoài bảng 1855 có thể được xét trong hệ Cru Bourgeois, hệ xếp hạng riêng cho các điền trang Médoc chưa có tên trong bảng 1855. Bản quy định ghi bảng Cru Bourgeois năm 1932 có 16 điền trang của vùng Margaux.
Cách đọc nhãn vang Margaux
Chữ "Margaux" trên nhãn có thể là tên château hoặc tên gọi xuất xứ, nên cần đọc kỹ. "Château Margaux" là một điền trang hạng nhất; "Appellation Margaux Contrôlée" là tên gọi mà 21 château xếp hạng và hàng chục nhà khác cùng dùng. Nhãn được ghi thêm "Vin de Bordeaux - Médoc" hoặc "Grand Vin de Bordeaux - Médoc", cỡ chữ không quá hai phần ba tên gọi.
Tên gọi Margaux chỉ dành cho vang đỏ. Vang trắng của các château Margaux phải bán dưới tên gọi rộng hơn, ví dụ Pavillon Blanc du Château Margaux mang tên gọi Bordeaux. Nhiều château còn có vang mang tên gọi Haut-Médoc hay Bordeaux Supérieur từ những thửa nằm ngoài vùng Margaux. Vang thứ hai như Pavillon Rouge du Château Margaux, Alter Ego de Palmer, Ségla hay Baron de Brane thì vẫn là Margaux, nhưng không mang hạng của bảng 1855.
Vang Margaux ở Việt Nam
Trong khoảng 12.000 chai đang bán của một nhà nhập khẩu lớn, có khoảng 50 mã vang đỏ mang tên gọi Margaux. Cả 21 château xếp hạng đều có vang chính. Nhà có nhiều mã nhất là Dauzac, khoảng chín mã, nhưng phần lớn trong số đó là vang trắng, vang Haut-Médoc hay vang Bordeaux của cùng chủ, không phải Margaux. Các vang thứ hai có mặt gồm Pavillon Rouge du Château Margaux, Alter Ego de Palmer, Baron de Brane, Ségla, La Sirène de Giscours, Blason d'Issan, Brio de Cantenac Brown.
Thưởng thức
Vang Margaux rót ở 16–18°C, ly vang đỏ lớn. Vang trẻ hợp thịt bò, vịt quay, thịt cừu; vang đã có tuổi hợp món nhẹ hơn như bê áp chảo, nấm. Chai lâu năm nên dựng đứng vài giờ trước khi mở để cặn lắng xuống đáy.
Câu hỏi thường gặp
Château Margaux và vang Margaux khác nhau thế nào?
Château Margaux là một château hạng nhất. Vang Margaux là bất kỳ vang đỏ nào làm đúng quy định trong vùng tên gọi Margaux, của nhiều nhà sản xuất khác nhau.
Vì sao Margaux có nhiều château xếp hạng nhất?
Bản quy định giải thích bằng sổ giao dịch của nhà môi giới Abraham Lawton giai đoạn 1742–1775: năm giáo xứ của vùng Margaux khi đó đã chiếm hơn một phần tư khối lượng và nhỉnh hơn một phần ba giá trị giao dịch vang Médoc. Bảng 1855 phản ánh thứ bậc thương mại đã có từ trước.
Margaux có vang trắng không?
Có vang trắng do các château Margaux làm, nhưng không được mang tên gọi Margaux.
Margaux là tên gọi làng rộng nhất Médoc, chỉ dành cho vang đỏ, có 21 château xếp hạng 1855. Muốn biết một chai có phải vang Margaux hay không, đọc dòng tên gọi trên nhãn, không dựa vào tên château.