Xứ Basque

Txakoli: vang trắng của vùng biển

Xứ Basque nằm ở miền bắc Tây Ban Nha, sát biển Cantábrico. Rượu vang đặc trưng của vùng là chacolí, hay txakoli theo tiếng Basque. Theo Wikipedia tiếng Tây Ban Nha, đây thường là vang trắng, và nguồn mô tả vang có vị chua. Chacolí chủ yếu được làm ở Xứ Basque, ít hơn ở Cantabria, Burgos và một vài nơi ở Chile. Trên vuacon.com, rượu từ vùng này nằm trong danh mục vang trắng Tây Ban Nha đang có tại VUACON khi cần tìm chai để so sánh.

Ba vùng DO và tên gọi

Trang Wikipedia tiếng Tây Ban Nha liệt kê ba denominación de origen. Chacolí de Álava bao quanh Tierra de Ayala, Valle de Arrastaria và Valle de Llodio. Chacolí de Vizcaya tập trung ở Baquio và Valmaseda. Chacolí de Guetaria gồm Guetaria, Zarauz và Aya, và nay đã mở rộng ra toàn Guipúzcoa. Trên vuacon.com, ba vùng này dùng tên tiếng Basque: Arabako Txakolina, Bizkaiko Txakolina và Getariako Txakolina. Khi đọc nhãn, nên nhớ tên tiếng Tây Ban Nha trên nhãn có thể khác tên tiếng Basque.

Giống nho

Nguồn ghi giống nho chính của txakoli là Courbu, được gọi ở Tây Ban Nha là Hondarrabi Zuri. Đây là giống khó trồng, cho rượu có độ acid cao. Giống đỏ là Hondarrabi Beltza, ít phổ biến hơn nhiều. Trong danh bạ LWIN, phần lớn dòng rượu từ Xứ Basque là vang trắng, còn vang hồng và vang đỏ chiếm phần nhỏ. Ví dụ như Doniene Gorrondona có một dòng Tinto Hondarribi Beltza thuộc Bizkaiko Txakolina.

Lịch sử ngắn

Theo nguồn, tài liệu lịch sử sớm nhất về chacolí ở Guipúzcoa có từ đầu thế kỷ XVI. Sang thế kỷ XVII đã có ghi chép ở Vizcaya. Nguồn còn nhắc các vụ kiện liên quan đến rượu này vào các năm 1520, 1570, 1629 và 1666. Ở phía Cantabria, nguồn ghi rằng giữa thế kỷ XIX, sản lượng chacolí của Cantabria cao hơn các tỉnh Basque. Đây là một chi tiết đáng chú ý, vì nó cho thấy txakoli không chỉ là sản phẩm của một tỉnh.

Bảo hộ tên gọi

Năm 2010, Chính phủ Xứ Basque bắt đầu nộp đơn xin bảo hộ. Theo Wikipedia, Văn phòng nhãn hiệu châu Âu (OAMI) và Tòa án Chung của EU đã phán rằng "chacolí", "txakolina" hay "txakoli" không thể là nhãn hiệu độc quyền của một khu vực. Điều này có nghĩa là tên gọi không thể được dành riêng cho một vùng, dù đơn xin bảo hộ đã được nộp.

Nhà làm đáng chú ý trong LWIN

LWIN ghi khoảng 80 dòng rượu của vùng. Trong danh sách có các tên như Txomin Etxaniz, Ameztoi, Gaintza, Hiruzta và Talai Berri ở Getariako; Astobiza, Bat Gara và Artomana Txakolina ở Arabako; Gorka Izagirre, Oxer Wines và Bodegas Virgen de Lorea ở Bizkaiko. Cũng nên lưu ý Hiruzta có một dòng vang đỏ là Tinto, còn Ulacia có cả Ulacia đỏ lẫn trắng.

Điều cần chú ý khi chọn chai là đọc đúng tên DO trên nhãn. Có nhãn ghi "Getariako Txakolina", có nhãn ghi "Bizkaiko Txakolina", và cũng có nhãn chỉ ghi tên nhà làm kèm loại rượu.

Nguồn: Wikipedia tiếng Tây Ban Nha (Chacolí; País Vasco); LWIN – Liv-ex. Ảnh: Wikimedia Commons, Getaria Vignobles Txakoli1 (CC BY-SA 3.0).