Whiskey Tennessee

Tennessee whiskey là whiskey làm tại bang Tennessee theo luật bang năm 2013 (Tennessee Code Annotated §57-2-106, Public Chapter 341, hiệu lực 1/7/2013): hèm ít nhất 51% ngô, cất không quá 160 proof (80%), lọc qua than củi gỗ phong trước khi ủ, ủ trong thùng sồi mới đã đốt cháy ngay tại Tennessee, vào thùng không quá 125 proof (62,5%) và đóng chai từ 80 proof (40%) trở lên. Bước lọc than được gọi là Lincoln County Process. Luật liên bang Mỹ không có loại "Tennessee whiskey" riêng, nhưng các hiệp định thương mại của Mỹ bảo hộ tên này như một sản phẩm đặc trưng của Hoa Kỳ.

Luật bang: bảy điều kiện và một ngoại lệ

Điều 57-2-106 cấm quảng cáo, ghi nhãn, đặt tên hay bán một loại rượu là "Tennessee Whiskey", "Tennessee Whisky", "Tennessee Sour Mash Whiskey" hoặc "Tennessee Sour Mash Whisky" nếu rượu không đạt đủ bảy điều kiện sau.

Nhà sản xuất vi phạm bị đình chỉ hoặc thu hồi giấy phép ít nhất một năm. Luật cho các nhà cất đã có cơ sở được cấp phép ở Tennessee tính đến ngày 1/1/2013 thời hạn 36 tháng để bán nốt hàng cũ; rượu làm sau ngày 1/7/2013 phải đạt đủ điều kiện.

Khoản (c) miễn bước lọc than cho nhà cất nằm ở hạt đã cho phép sản xuất rượu bằng trưng cầu dân ý trong năm 1979 và được bang cấp phép lần đầu trong năm 2000. Văn bản không nêu tên, nhưng thực tế điều kiện này chỉ vừa với Prichard's ở Kelso. Ý kiến pháp lý số 15-23 ngày 18/3/2015 của Tổng chưởng lý Tennessee kết luận khoản này vi hiến vì chỉ miễn cho một doanh nghiệp. Ý kiến của Tổng chưởng lý không có giá trị bắt buộc như phán quyết của toà, và khoản (c) vẫn nằm trong văn bản.

Luật bang không ghi thời gian ủ tối thiểu. Còn các chữ trên nhãn như "straight" hay bottled-in-bond vẫn theo quy định liên bang.

Luật liên bang và hiệp định thương mại

Trong tiêu chuẩn nhận dạng whisky của TTB tại 27 CFR 5.143 (ban hành bằng T.D. TTB-176 ngày 9/2/2022, thay cho mục 5.22 cũ), không có dòng nào cho Tennessee whiskey. Tennessee whiskey là một nhánh của whiskey Mỹ được định nghĩa ở cấp bang. Về mặt liên bang, một chai Tennessee whiskey thường cũng đạt các điều kiện của bourbon, vì bảy điều kiện của bang trùng gần hết với luật bourbon và chỉ thêm bước lọc than cùng yêu cầu làm tại Tennessee. George Dickel cũng có một chai ghi nhãn Bourbon Whisky Aged 8 Years.

Ở tầm quốc tế, Điều 3.C.2 trong Phụ lục 3-C của Hiệp định Mỹ–Mexico–Canada (USMCA) buộc Canada và Mexico công nhận Bourbon Whiskey và Tennessee Whiskey là sản phẩm đặc trưng của Mỹ, và định nghĩa Tennessee Whiskey là một loại straight bourbon chỉ được phép làm ở bang Tennessee. Điều khoản này kế thừa Phụ lục 313 của NAFTA. Trước đó, trong thoả thuận trao đổi thư tháng 3/1994, Mỹ và Cộng đồng châu Âu công nhận Bourbon Whisky và Tennessee Whisky cho phía Mỹ.

Lincoln County Process

Rượu mới cất, còn trong và gắt, được cho chảy chậm qua một lớp than củi đốt từ gỗ phong đường (sugar maple) trước khi vào thùng. Jack Daniel's cho biết hãng tự đốt than và để rượu nhỏ giọt qua lớp than dày 10 feet, khoảng 3 m. George Dickel cũng lọc qua than phong đường trong các bồn lọc mà khách tham quan nhà cất ở Cascade Hollow được xem. Với Gentleman Jack, Jack Daniel's ghi "double mellowed", tức lọc than hai lần. Hãng mô tả bước lọc này làm rượu mượt hơn.

Tranh cãi năm 2014

Đầu năm 2014, Diageo, chủ George Dickel, vận động sửa luật để cho phép dùng thùng đã qua sử dụng hoặc thùng cũ được bào lại lớp gỗ trong. Brown-Forman, chủ Jack Daniel's, phản đối, cho rằng thay đổi sẽ làm yếu tiêu chuẩn. Ngày 25/3/2014, Thượng nghị sĩ bang Mark Green rút dự luật khỏi phiên họp và chuyển sang nhóm nghiên cứu mùa hè, theo WhiskyCast. Văn bản điều luật đọc được hiện nay vẫn giữ yêu cầu thùng sồi mới.

Nhà cất tiêu biểu

Jack Daniel's ở Lynchburg ghi năm 1866 là năm nhà cất được đăng ký chính thức, và hãng tự nhận đây là nhà cất đăng ký đầu tiên của nước Mỹ. Theo lịch sử hãng công bố, Jack Daniel học nghề từ mục sư Dan Call và Nathan "Nearest" Green, một người bị bắt làm nô lệ, rồi sau này thuê Green làm thợ cất trưởng. Năm 1907, Jack để lại nhà cất cho cháu là Lem Motlow. Hãng cũng có dòng rye mang tên "Tennessee Rye Whiskey", được giới thiệu là công thức hạt mới đầu tiên sau 150 năm.

George Dickel của Diageo nằm ở Cascade Hollow gần Tullahoma, và viết "whisky" không có chữ e trên nhãn. Uncle Nearest ra mắt năm 2017, do vợ chồng Fawn và Keith Weaver sáng lập, đặt tên theo Nearest Green; nhà cất Nearest Green Distillery rộng 458 mẫu Anh ở Shelbyville. Prichard's ở Kelso cất bằng nồi (pot still) và nhắc tới tổ tiên Benjamin Prichard, người để lại nồi cất cho con trong di chúc năm 1822.

Ở Việt Nam

Trong khoảng 12.000 chai đang bán của một nhà nhập khẩu lớn có 15 mã Jack Daniel's, không có mã George Dickel, Uncle Nearest hay Prichard's nào. Trong 15 mã đó, 10 mã là Tennessee whiskey: Old No. 7 (chai 700 ml và 1 lít), Gentleman Jack, No. 27 Gold, Single Barrel, Bottled in Bond 1 lít và bốn chai phiên bản giới hạn (Legacy Edition 3, Master Distiller No. 6, White Rabbit Saloon, Red Dog). Bốn mã ở 40%, bốn mã ở 43%, Single Barrel 45% và Bottled in Bond 50%. Một mã là Jack Daniel's Rye 45%, thuộc nhóm rye chứ không phải Tennessee whiskey theo luật bang vì hèm không đủ 51% ngô. Bốn mã còn lại (Honey hai cỡ chai, Fire, Apple) ở 35% là rượu mùi whisky, không được gọi là Tennessee whiskey dù tên có chữ Tennessee (Tennessee Honey, Tennessee Fire).

Nhãn Jack Daniel's ghi "Tennessee Whiskey" chứ không ghi bourbon, độ cồn ghi cả % vol lẫn proof (gấp đôi % vol). Chai nhập khẩu chính ngạch có nhãn phụ tiếng Việt và tem rượu nhập khẩu.

Thưởng thức

Bản 40% thường dùng pha highball với cola, soda gừng hoặc làm whiskey sour. Bản 45–50% như Single Barrel hay Bottled in Bond đủ đậm để uống với một viên đá lớn, hoặc pha Old Fashioned mà không bị nhạt. Vị ngọt của ngô cùng mùi caramel, vani và gỗ cháy nhẹ hợp với thịt nướng kiểu Mỹ.

Câu hỏi thường gặp

Tennessee whiskey có thời gian ủ tối thiểu không?

Luật bang không ghi số năm. Định nghĩa trong USMCA gọi Tennessee whiskey là straight bourbon, mà straight theo luật liên bang nghĩa là ủ ít nhất 2 năm.

Làm ở bang khác có được gọi là Tennessee whiskey không?

Không. Luật bang yêu cầu sản xuất và ủ tại Tennessee, và USMCA cũng giới hạn tên này cho rượu làm ở Tennessee.

Jack Daniel's Honey có phải Tennessee whiskey?

Không. Đây là rượu mùi pha từ whiskey, 35%, dưới mức 40% tối thiểu của Tennessee whiskey.

Viết "whiskey" hay "whisky"?

Luật bang chấp nhận cả hai. Jack Daniel's viết "whiskey", George Dickel viết "whisky".

Tennessee whiskey là một định nghĩa của luật bang, đứng trên nền luật bourbon liên bang và được các hiệp định thương mại bảo hộ. Điểm phân biệt rõ nhất vẫn là bước lọc qua than phong trước khi vào thùng, và ngoại lệ được luật viết riêng cho Prichard's.