Mazis, Mazoyères và Charmes-Chambertin

Mazis-Chambertin, Mazoyères-Chambertin và Charmes-Chambertin là ba tên gọi grand cru vang đỏ của xã Gevrey-Chambertin, xứ Bourgogne. Mazis là một grand cru riêng, nằm phía bắc, nối dài Chambertin-Clos de Bèze. Mazoyères và Charmes thì dùng chung một vùng đất: vang từ Mazoyères được phép bán dưới tên Charmes-Chambertin, và vang từ Charmes được phép bán dưới tên Mazoyères-Chambertin. Chữ "Maz" ở đầu Mazis và Mazoyères là chỗ khiến người đọc lẫn hai cái tên không liên quan đến nhau.

Ba tên khác nhau thế nào

Vì sao dễ nhầm

Lý do đầu tiên nằm ngay trong tên. Bản đặc tả (cahier des charges) của Mazis-Chambertin giải thích chữ Mazis nhắc tới những ngôi nhà đã biến mất từ thời Trung cổ. Bản của Charmes-Chambertin nói Mazoyères cũng gợi tới một cụm nhà cũ không còn nữa. Hai chữ cùng gốc nghĩa, cùng mở đầu bằng "Maz", nhưng là hai khu đất khác nhau và hai tên gọi khác nhau. Bản đặc tả Mazis còn ghi rằng năm 1774, linh mục Courtépée đã nhắc tới "Mazy" trong số các climat có tiếng. Vì vậy sách cũ có thể viết Mazy thay cho Mazis.

Lý do thứ hai là quy tắc dùng tên. Theo bản đặc tả Charmes-Chambertin, vang từ các thửa thuộc lieu-dit Mazoyères, nằm ngay phía nam, được phép mang tên Charmes-Chambertin. Bản đặc tả Mazoyères-Chambertin ghi điều ngược lại: vang từ lieu-dit Aux Charmes, nằm ngay phía bắc, được phép mang tên Mazoyères-Chambertin. Nhiều tài liệu chỉ nói chiều thứ nhất, nên người đọc hay nghĩ đây là quy tắc một chiều. Trên thực tế, hai bản đặc tả khoanh cùng một vùng gồm hai lieu-dit Aux Charmes và Mazoyères; Uỷ ban Vang Bourgogne (BIVB) cũng ghi hai vùng sản xuất là một, và tên Charmes là tên thường được khai. Số liệu diện tích đang sản xuất cho thấy điều đó: gần 28 ha khai Charmes, chưa tới 3 ha khai Mazoyères.

Lý do thứ ba là chữ Chambertin. Cả ba cùng ghép đuôi Chambertin, như sáu grand cru khác của xã. Theo INAO, làng Gevrey đổi tên thành Gevrey-Chambertin năm 1847. Bản đặc tả của Charmes và Mazis đều kể rằng năm 1931, toà án Dijon chính thức ghép chữ Chambertin vào tên lieu-dit.

Cách nhận ra trên chai

Đọc kỹ chữ trước gạch nối. "Mazis" (sách cũ có khi viết "Mazy") là một grand cru; "Mazoyères" là grand cru khác; "Charmes" có thể chứa vang từ cả Charmes lẫn Mazoyères. Một chai Charmes-Chambertin và một chai Mazoyères-Chambertin có thể đến từ cùng vùng đất, chỉ khác tên mà nhà làm chọn khai.

Xem dòng tên gọi. Vang grand cru Bourgogne thường ghi tên grand cru kèm "Grand Cru" và "Appellation … Contrôlée". Chai chỉ ghi "Gevrey-Chambertin" là vang cấp làng; nếu có thêm "Premier Cru" là premier cru của Gevrey-Chambertin, vẫn thấp hơn grand cru. Tên lieu-dit trên một chai Gevrey-Chambertin cấp làng không biến chai đó thành grand cru.

Sau cùng, so tên grand cru và tên nhà làm trên nhãn phụ với nhãn chính. Một chữ "Mazis" bị viết thành "Mazoyères", hay ngược lại, là hai vang khác nhau.

Câu hỏi thường gặp

Mazis-Chambertin và Mazoyères-Chambertin có phải một không?

Không. Mazis là grand cru riêng ở phía bắc, nối dài Clos de Bèze. Mazoyères nằm phía nam, sát Charmes, và dùng chung vùng đất với Charmes-Chambertin.

Vì sao hiếm thấy chai Mazoyères-Chambertin?

Vì phần lớn nhà làm khai tên Charmes-Chambertin cho vang từ cả hai lieu-dit. Năm 2022, BIVB ghi 2,89 ha khai Mazoyères so với 27,76 ha khai Charmes.

Charmes-Chambertin có kém Mazis-Chambertin?

Cả hai cùng là grand cru. Phân hạng không xếp grand cru này trên grand cru kia; khác biệt nằm ở đất, nhà làm và niên vụ.

Ở Gevrey-Chambertin, mỗi chữ trước gạch nối là một khu đất có ranh giới trên bản đồ. Đọc đúng chữ đó là biết chai thuộc grand cru nào, trừ cặp Charmes và Mazoyères vốn đã được luật cho dùng tên của nhau.